Rabobank Groep

Er is een overvloed aan projecten, maar om daar even een maand mee bezig te zijn, is lastiger. Immers, de continuïteit van het project staat voorop. Zo belandde ik in Vietnam tussen de koffieboeren. Opdracht voor mij: maak de weg vrij voor de financiering van een op te zetten coöperatie van en voor koffieboeren.

Vietnam is een groot land, ongeveer 3000 km lang, het heeft 86 miljoen inwoners en ongeveer 75% van de mensen is voor hun inkomen afhankelijk van de landbouw. Het gemiddeld inkomen ligt op $ 1,5 per dag, dus $45 per maand.

Collectors
De koffieboeren lijden onder het gebrek aan toegang tot de financiële markten, zij kunnen geen financieringen krijgen en worden uitgebuit door woekeraars, de zogenoemde collectors. De kunstmest die nodig is in de koffieteelt en die een substantieel deel van de teeltkosten bedraagt, wordt voorgefinancierd door de collectors. Zij rekenen rentes van 2,5 tot 3,5% per maand en laten zich terugbetalen met koffie waarvoor de collectors een veel te lage prijs betalen aan de koffieboeren. Daar komt nog bij dat de kunstmest vaak van inferieure kwaliteit is.

Het project bestaat uit voorlichting aan de boeren over de koffieteelt in het algemeen, (hiervoor zijn Sara Lee en het ministerie van Landbouw betrokken bij het project) en over de oprichting van een coöperatie, waarvoor de Rabobankorganisatie is benaderd. Helemaal onbekend is de materie niet meer, afgelopen jaren zijn er al workshops gehouden, er is een soort oprichtingsbestuur en 35 boeren (keyfarmers) zorgen voor de verdere verspreiding van de voorlichting.

Kwaliteitsgarantie
De eerste stap is het maken van een businesscase voor een coöperatie. De businesscase voorziet in het voorinkopen van de kunstmest met uiteraard een kwaliteitsgarantie, voorfinanciering van arbeidskosten en de verkoop van de koffie. Daarnaast verzorgt de coöperatie de voorlichting. Uitgangspunt is dat er ongeveer 250 boeren zullen deelnemen met 375 ha koffiebomen en een productie van 3 ton per ha.

Voor die voorfinanciering is geld nodig; het eigen vermogen in de coöperatie bedraagt ongeveer 10.000 euro bij een benodigde financiering van 400.000 euro. Doel is dat de coöperatie na 3 jaar zelfstandig financierbaar moet zijn.

Hanoi
Mijn taak is om met de banken in gesprek te gaan over die financiering, eerst in Hanoi op de hoofdkantoren van de CCF bank en de VIBARD bank, beide lokaal sterk en gericht op de agrimarkt. In Vietnam is het gebruikelijk om eerst langs hoofd- en districtskantoren te gaan, voordat gesprekken op lokaal niveau zinvol zijn. De gesprekken in Hanoi zijn bijzonder, omdat ik nu ervaar hoe het is om aan de andere kant van de tafel te zitten.

Uiteraard is er een tolk bij, maar er zijn nog 2 complicerende factoren: coöperaties hebben in Vietnam geen goede naam, omdat deze in het verleden centraal werden opgezet en aangestuurd. Vele zijn failliet gegaan. De structuur van een coöperatie van en voor boeren zelf is niet bekend. De andere complicerende factor is de betrokkenheid van de Rabobank. Waarom financiert die zelf niet?

Geen Rabo-netwerk
Gelukkig kan ik hen ervan overtuigen dat de roots van de Rabobankorganisatie bij boeren liggen en dat de Rabobank deze ideologie uitdraagt in landen waar dat nodig is, zoals Vietnam. De bank heeft niet de intentie een netwerk in Vietnam op te bouwen. Daarom moet een Vietnamese bank het project financieren, waarbij de Rabobank Foundation afbouwend garant staat voor een stuk van de financiering.

De coöperatie is in deze situatie de beste oplossing voor de koffieboeren in Vietnam zoals dat ook ruim 100 jaar geleden in Nederland de beste oplossing was. Ik ben blij met alle ervaringen en beelden en dat ik daar een steentje aan heb kunnen bijdragen.

De coöperatie is inmiddels opgericht.

Jan Loeters
directievoorzitter Rabobank Stad en Midden Groningen

Rabobank Foundation is sinds 2 jaar actief in Vietnam. Een van de projecten die zij ondersteunt, is het koffieproject. Koffieboeren in de Centrale Hooglanden in Vietnam worden ondersteund bij het oprichten van een ‘nieuwe stijl’ coöperatie, een coöperatie die functioneert op basis van business principes. De eerste coöperatie is inmiddels opgeircht en heet Lam Vien. Rabobank Foundation gaat een garantie verstrekken aan een lokale Vietnameze bank die een lening verstrekt aan de nieuwe coöperatie.
Jan Loeters heeft hiervoor het ‘voorwerk’ gedaan.