Groeimodel Argentinië niet houdbaar
23-12-2011 | Economisch
Morgen (zaterdag 24 december) is het precies tien jaar geleden dat de Argentijnse overheid aankondigde dat zij haar buitenlandse schuld van USD 95 miljard niet kon terugbetalen. Het grootste staatsbankroet uit de wereldgeschiedenis stortte Argentinië in een diepe economische, politieke en sociale crisis. Na tien jaar van hoge groei loopt het Argentijnse groeimodel nu vast en dreigt er wederom een crisis.
Op 24 december 2001 kondigde de Argentijnse overheid aan dat zij niet in staat was haar buitenlandse schulden te betalen. Het was het signaal voor de Argentijnse economie om van een driejarige recessie in een stevige depressie te duiken. Een groot deel van de bevolking belandde in armoede en het land werd vrijwel onbestuurbaar. Vanaf 2003 laat Argentinië weer goede groeicijfers zijn. Deze groei kwam met name tot stand door gunstige externe omstandigheden (hoge grondstofprijzen en groei in Brazilië). De presidenten Nestór en Cristina Kirchner die het land sinds 2003 hebben bestuurd, hebben Argentinië verder uit het diepe dal geleid met onorthodox economisch beleid. De combinatie heeft geleid tot jarenlange sterke economische groeicijfers. Hierdoor nam de armoede sterk af. Onlangs zag president Cristina Kirchner hiervoor beloond met een historische verkiezingsoverwinning.
Het groeimodel is echter niet houdbaar. Aan de ene kant is Argentinië in toenemende mate overgeleverd aan externe factoren. Daarnaast heeft de overheid de groei aangezwengeld met een sterke verhoging van de overheidsuitgaven en het verlagen van de rente tot onder het niveau van de inflatie. Zij financierde deze uitgaven door belastingen voor grondstofproducenten, het nationaliseren van de private pensioenfondsen en het gebruik van de buitenlandse reserves. Daarnaast zorgden de lage rente, de hoge overheidsuitgaven en de monetaire financiering hiervan voor een stijging van de inflatie tot boven de 20%.
Grondstofprijzen dalen en groei Brazilië is gestagneerd
Zowel intern als extern begint het te knellen. Grondstofprijzen zijn sinds een paar maanden aan het dalen, en ook de groei in Brazilië is gestagneerd. Het tegenhouden van een natuurlijke daling van de wisselkoers draagt bij aan het verlies van concurrentiekracht van de Argentijnse economie. Hiernaast drogen de interne bronnen op waaruit de overheid kon putten. Kirchner komt hierdoor steeds meer in de problemen. Buitenlandse investeerders zijn nog steeds met haar in gevecht om afbetaling van de overheidsschulden uit 2001. Hierdoor is de weg naar de internationale kapitaalmarkten voor het land geblokkeerd en is het voor zijn overheidsinkomsten afhankelijk van positieve lopende rekening- en begrotingssaldi. Deze overschotten zijn in een rap tempo aan het eroderen.
Tot nu toe heeft de overheid op de uitdagingen gereageerd door de kop in het zand te steken. Groeicijfers worden steevast naar boven, en inflatiecijfers naar beneden bijgesteld. Inmiddels staan er boetes op het afgeven van een inflatieschatting. Daar naast probeert men om de verslechtering van de lopende rekening en de kapitaalvlucht die dit jaar is ontstaan een halt toe te roepen door vergaande handels- en kapitaalcontroles. Zo moet de import inmiddels dollar voor dollar door export worden gedekt. Porsche is hierdoor de wijnhandel ingegaan. Het exporteert Argentijnse wijn om het mogelijk te maken auto’s in te voeren.
Nieuwe Argentijnse crisis dreigt
Door deze gang van zaken dreigt het land weer in een crisis te belanden. Maar de Argentijnse kat in het nauw kan nog rare sprongen maken. De recente vondst van schaliegas biedt wellicht nog een nieuwe uitvlucht. Het is echter nog maar de vraag of deze nieuwe bodemschatten snel kunnen worden geëxploiteerd, aangezien het huidige energiebeleid en de onvoorspelbare overheidsbeslissingen investeringen erg onaantrekkelijk maken. Vooralsnog ziet het ernaar uit dat de overheid steeds meer controles en belemmeringen zal instellen zonder de onderliggende problemen op te lossen.
