Rabobank Groep

Een klant gaat met wenskaarten voor goede doelen langs de deur. Maar hij doet dit vooral om zijn eigen portemonnee te spekken. Is het ethisch verantwoord dat de Rabobank deze klant ondersteunt?

De case
De ondernemer in kwestie is al enkele jaren klant van de Rabobank. Over zijn moraliteit is niets negatiefs bekend. Een bedrijfsactiviteit is het colporteren met wenskaarten voor het goede doel. Volstrekt legaal. In de praktijk blijkt slechts tien procent van het geld naar charitatieve instellingen te gaan. De rest gaat naar de ondernemer en de colporteur. Terwijl de kopers in de veronderstelling zijn dat hun geld naar het goede doel gaat.

Het advies van de Commissie Ethiek
Dit neigt naar oplichting. Met dergelijke klanten zakendoen kan de reputatie van de Rabobank schaden, zo oordeelt de Commissie Ethiek. Ze adviseert dan ook negatief over deze klantrelatie. In algemene zin vindt de commissie het aanvaardbaar dat de Rabobank soortgelijke bedrijven ondersteunt. Daarbij is de vraag waar de grens ligt: welk percentage van een donatie moet bij het goede doel terechtkomen? Om een onafhankelijke toetsing voor alle betrokkenen mogelijk te maken, is het verstandig dat goede doelen zich aansluiten bij het CBF-keurmerk. Los daarvan vindt de commissie transparantie van een bedrijf naar het goede doel én de gever een belangrijk criterium voor de klantrelatie.

Een klant heeft schuld en ontvangt van de overheid geld om zorg in te kopen. Mag de bank dit geld gebruiken om de schuld af te lossen?

De case
Een lokale Rabobank krijgt van de Gemeentelijke Kredietbank (GKB) een aanvraag voor een schuldregeling voor een klant. De klant heeft twee bankrekeningen: op de ene staat een positief saldo, de andere rekening staat in de min. De Rabobank boekt geld over van de ene naar de andere rekening, op grond van artikel 19 van de Algemene Bankvoorwaarden: het verrekeningsrecht. De bank meldt dit aan de klant en de GKB. De klant laat weten dat het tegoed afkomstig is van een persoonsgebonden budget (pgb), het geld is bedoeld om de zorg voor haar man te regelen. Het GKB vraagt de bank om de verrekening terug te draaien. De Rabobank vraagt zichzelf af of ze goed gehandeld heeft.

Het advies van de Commissie Ethiek
Juridisch mag de bank het persoonsgebonden budget gebruiken om gelden te verrekenen. De bank hoeft zich niet te verdiepen in de bestemming van het tegoed op een rekening. Bovendien wil de Rabobank geen precedenten scheppen voor klanten in vergelijkbare situaties. Maar, zo vindt de Commissie Ethiek, vanuit coöperatief uitgangspunt zou de Rabobank het verrekeningsrecht niet automatisch moeten toepassen. Per geval moet dit worden beoordeeld. Daarbij vindt de commissie het belangrijk dat de bank de achtergronden van de debetstand kent.

Een particuliere klant wil een financiering afsluiten. De bank weet dat het zeer slecht gaat met het bedrijf waar hij werkt. Mag de bank deze informatie gebruiken bij de beslissing om wel of niet te financieren?

De case
Het inkomen is een van de belangrijkste redenen voor banken om wel of geen financiering te verstrekken aan klanten. In de betreffende case is het inkomen van de klant voldoende. Maar de bank weet dat zijn werkgever –die ook klant is van de bank- in zwaar weer zit. De particuliere klant weet dit niet. De Rabobank vraagt zich af of ze deze informatie mag gebruiken.

Het advies van de Commissie Ethiek
In de Gedragscode van de Rabobank Groep staat dat de bank de vertrouwelijkheid van klantgegevens waarborgt. De bank mag intern verkregen bedrijfsinformatie dus niet gebruiken voor andere doeleinden dan waarvoor die verstrekt is. De bank dient Chinese Walls te respecteren. De Commissie Ethiek vindt het ethisch dan ook onaanvaardbaar dat de bank intern verkregen bedrijfsinformatie gebruikt bij de beoordeling van de financieringsaanvraag van de particuliere klant. In het kader van zorgplicht kan de bank met de klant wel in gesprek gaan over zijn financiële toekomst.

In veel Aziatische landen werken kinderen in de textielindustrie. Is het verstandig dat de Rabobank een kledinggroothandel financiert die actief is in deze landen?

De case
Een groothandel in kleding is klant van de Rabobank. Het bedrijf koopt zijn producten in een groot aantal Aziatische landen, waar ook kinderarbeid plaatsvindt. Het is niet duidelijk of de kleding die de groothandel koopt, ook door kinderen gemaakt is. De lokale Rabobank vraagt zich af: kunnen we de relatie met deze klant voortzetten?

Het advies van de Commissie Ethiek
De Rabobank heeft zich verbonden aan de richtlijnen van de International Labour Organisation (ILO) van de Verenigde Naties. Daarmee wijst de Rabobank kinderarbeid af. Maar in de praktijk is het een van de weinige inkomstenbronnen voor arme bevolkingsgroepen. Als de werkgever zorgdraagt voor scholing en vorming, zou veilige arbeid door jonge mensen daarom mogelijk moeten zijn. De Commissie Ethiek adviseert de lokale bank om haar klant te vertellen dat de Rabobank tegen kinderarbeid is. Ook adviseert ze de klant te laten bevestigen dat de productie aan de maatstaven van de ILO voldoet. Is er sprake van arbeid waarin de kinderen voldoende ruimte krijgen om te leren, dan kan de commissie –afhankelijk van de arbeid en de omstandigheden- instemmen met de situatie.

Een lokale Rabobank weigert een machtigingsverzoek van een bejaarde dame, omdat de bank haar mentaal te zwak vindt. Is dit ethisch verantwoord?

De case
Een bejaarde dame en haar broer melden zich bij een lokale Rabobank. De bank krijgt het verzoek om de broer te machtigen voor de rekening van zijn zus. Aangezien zij daarmee akkoord gaat en daarvoor wil tekenen, lijkt er niets aan de hand. Toch besluit de bank om niet mee te werken aan het verzoek. Wel geeft ze toestemming voor een beperkte maandelijkse opnamemogelijkheid voor huishoudelijke uitgaven. Naar oordeel van de bank toont de mevrouw zich in het adviesgesprek mentaal te zwak om het machtigen rechtsgeldig te laten plaatsvinden.

Het advies van de Commissie Ethiek
De commissie schaart zich volledig achter de bank. De bank heeft duidelijk in het belang van de klant gehandeld, zo vindt de commissie. De broer is het daar niet mee eens: hij tekent bezwaar aan en stapt naar de rechter. Tijdens de zitting blijkt de vrouw te verward om wilsbekwaam te zijn. De rechter stelt de lokale Rabobank in het gelijk.

Een belangrijke activiteit van een kerkgenootschap is genezing door handomlegging. Om die reden twijfelt een lokale Rabobank over een financieringsaanvraag van deze stichting. Terecht?

De case
Een nieuw kerkgenootschap heeft plannen voor de bouw van een kerkgebouw. De stichting gaat naar de lokale Rabobank voor een financiering. De bank twijfelt om die financiering daadwerkelijk te verstrekken. Niet omdat het financieel niet mogelijk is, maar omdat de kerk zich bezighoudt met de genezing van mensen door handoplegging en het medisch effect daarvan twijfelachtig is. De bank legt de casus voor aan de Commissie Ethiek.

Het advies van de Commissie Ethiek
De commissie heeft vanuit moreel oogpunt geen bezwaren tegen de financiering. Genezingsrituelen komen binnen meerdere religieuze stromingen voor. Het is de eigen verantwoordelijkheid van bezoekers aan de kerk om een inschatting te maken van genezingskansen van handopleggingen. Naar de opinie van de commissie neemt de bank die verantwoordelijkheid niet over door een financiering te verstrekken.

Een lokale Rabobank wil weten of het zaken kan doen met een Used Products winkel, een particulier pandhuis. Consumenten kunnen hier –tegen flinke kosten- spullen in onderpand geven om snel contant geld te krijgen.

De case
De meeste klanten van het pandhuis staan onder financiële druk en krijgen bij een bank geen krediet. In ruil voor contant geld geven zij hun sieraden en andere waardevolle spullen in onderpand. Binnen een of twee maanden kunnen ze hun artikelen terugkopen. Gebeurt dit niet, dan verkoopt de winkel de goederen. Voor de dienst betaalt de klant 20% rente per vier weken. Op jaarbasis is dat 260%. De pandhuizen noemen dit geen rente, maar bewaar- of opslagkosten, waarin ook arbeidskosten verwerkt zijn. De bank twijfelt of het met dit bedrijf in zee moet gaan.

Het advies van de Commissie Ethiek
Schuldhulpverlening staat op de politieke agenda. De regels voor kredietverlening worden steeds meer aangescherpt. Toch kunnen deze bedrijven tegen woekerrentes uitlenen. Pandhuizen zijn voor sommige consumenten kennelijk een laatste redmiddel. Ze helpen mensen aan een financiering, anderzijds lopen mensen met schulden het risico om verder in de financiële problemen te komen. De Commissie Ethiek vindt dat de Rabobank het pandhuis als klant kan hebben, mits de economische activiteiten aan alle wettelijke eisen voldoen en de winkel maatregelen neemt om klanten tegen zichzelf te beschermen.

Een ondernemer is van plan om zijn geld te verdienen met erotiek op internet. Is het ethisch verantwoord dat de lokale Rabobank zakendoet met dit bedrijf?

De case
Het bedrijf in kwestie gaat met virtuele erotiek de markt op. Het kan echter moeilijk zijn goed zicht te krijgen én te houden op de handel en wandel van klanten die actief zijn op dit gebied. De activiteiten kunnen geheel of gedeeltelijk verborgen blijven in het virtuele schemergebied. De lokale Rabobank vraagt de Commissie Ethiek om advies.

Het advies van de Commissie Ethiek
De Commissie Ethiek krijgt de laatste jaren geregeld vraagstukken voorgelegd over zakendoen op internet. De commerciële ontwikkeling van internet leidt tot specifieke ethische dilemma’s. Zeker als het gaat om virtuele erotiek. Illegale praktijken op dit gebied, zoals kinderporno, vrouwenhandel en onvrijwillige arbeid zijn absoluut onacceptabel voor de Rabobank. Maar we sluiten bedrijven die actief zijn in virtuele erotiek niet per definitie uit. Lokale Rabobanken zullen altijd gedegen onderzoek moeten doen naar de activiteiten van de betreffende ondernemer.